Zeytinyağlı Yiyemem Aman Türküsünün Acı Hikayesi

türkü hikayesi
Zeytinyağlı Yiyemen aman türküsü hikayesi

Bursa yöresine ait bu türkü 2 Kasım 1954 tarihinde İhsan Kaplayan’ dan kaynak gösterilerek Muzaffer Sarısözen tarafından derlenmiştir.
Marshall Planı 2. Dünya Savaşı sonrasında 1947 yılında önerilen ve 1948-1951 yılları arasında yürürlüğe konan ABD kaynaklı bir ekonomik yardım paketidir. 
Aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 16 ülke, bu plan uyarınca ABD’den ekonomik kalkınma yardımı almıştır. ABD geçmişten beri dünyanın en büyük mısır üretici ülkesidir. ABD birikmiş olan mısır dağlarını eritmenin bir yolu olarak mısır özü yağı ihracatını keşfetmiştir. Marshall yardımının koşullarından biri Türkiye'nin ABD’den mısır özü yağı almasıdır. 
Buna koşut olarak Türkiye’de ilk margarin fabrikası kurulur. Yine aynı dönemde yüz binlerce zeytin ağacı sökülerek bir katliam yapılır. Kalan zeytin ağaçlarından elde edilen zeytinyağının büyük bölümü ABD tarafından Dolar karşılığı alınır ve mısır özü yağı TL karşılığı satılır.
Türk insanı zeytin yağından soğutularak mısır özü yağına ve margarine alıştırılır. Bu amaçla zeytinyağı ısınırsa kanser yapar gibi yalanlar uydurmaktan da geri kalınmaz. Halbuki zeytinyağı halk ağzındaki deyişiyle dumanlaşma derecesi en yüksek (en zor yanan) sıvı yağlardan biridir.

Bununla da kalınmaz, kötülemek için tıpkı bugün yapılan halkla ilişkiler endüstrisi çalışmaları gibi “Zeytinyağlı yiyemem aman, basmadan fistan giyemem aman… diye türkü sipariş edilir ve ülkenin en popüler türküsü yapılır.
Katı yağ/margarine mahkum edilen halk, 20-30 yılda bir kaşık yağa bile muhtaç hâle getirilir. Ve basma giyen kadınlar, plastik giysilerle tanıştırılır…

(Yeni Sömürgecilik Açısından Gıda Emperyalizmi, Osman Nuri Koçtürk, Toplum Yayınları, 1966). 
Prof. Dr. Kenan Demirkol

1 yorum:

  1. Anlatılanların bir kısmını biliyorum. Üretilecek yağlar için ev ziyaretlerinde tadımlar yaptırılırdı. Margarin bilhassa kahvaltı sofrası için üretilmişti. Kahvaltıda margarini hiç sevmedim. Ancak, kızartılmış ekmek üzerinde yiyebilirdim. Köyler de bile ancak ağaların evinde bulunan tereyağını bulmak şehirliler için çok daha zordu. Çünkü, pahalıydılar. Bizim evde Kurban bayramında kuyruk yağından, yemekler için yağ yapılırdı. Kokusunu ve ağırlığını almak için bir çok malzemenin katıldığı yağ bütün kış kullanılırdı. Amerika fakirliğimizden istifade etti.

    YanıtlayınSil

Yorumlarımızı etik kurallar içerisinde küfür ve hakaret içermeyen anlaşılır, sade bir dille yapmanız önerilir. Uygun bulunmayan yorumlar engellenecektir.

Blogger tarafından desteklenmektedir.